समीक्षा-हिंदी वाद-विवाद समिति (sameeksha : The Hindi Debating Society)

About

‘समीक्षा’ – हिंदी वाद-विवाद समिति
गार्गी महाविद्यालय की ‘समीक्षा’ हिंदी वाद-विवाद समिति न केवल महाविद्यालय की प्रमुख बौद्धिक एवं सांस्कृतिक समितियों में से एक है, बल्कि यह विचारों के तार्किक प्रस्तुतीकरण, संवाद-कौशल एवं विश्लेषणात्मक दृष्टिकोण के विकास हेतु एक प्रेरणास्रोत मंच के रूप में भी प्रतिष्ठित है।

समिति का उद्देश्य छात्राओं को वाद-विवाद की विविध शैलियों—जैसे पारंपरिक, अर्ध-संसदीय, टर्नकोट एवं आशु भाषण—के माध्यम से समसामयिक विषयों पर गंभीर, तर्कसंगत और संवेदनशील विमर्श के लिए प्रोत्साहित करना है। यह मंच छात्राओं में आत्मविश्वास, वैचारिक स्पष्टता, नेतृत्व क्षमता और अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता को विकसित करने की दिशा में निरंतर सक्रिय रहता है।

‘समीक्षा’ न केवल छात्राओं को सार्वजनिक मंच पर अपनी बात प्रभावी ढंग से रखने का अवसर प्रदान करती है, बल्कि विचारों की बहुलता को सम्मानपूर्वक स्वीकारने और गहन विश्लेषण के माध्यम से वैचारिक परिपक्वता प्राप्त करने की प्रेरणा भी देती है। यह समिति विचार-विनिमय की समृद्ध परंपरा को आगे बढ़ाते हुए महाविद्यालय के शैक्षणिक एवं सांस्कृतिक वातावरण को सशक्त करती है।

 

Office Bearers (2026-27)

  • Teacher Convenor : Prof. Saachi Chowdhary : Department of Philosophy
  • President : Ms. Udita Negi : BA (Hons.) Philosophy
  • Vice President : Ms. Priyanshi Rautela : BA Prog. (Pol sci + His)
  • Treasurer : Ms. Ritika Shrimali : BA Prog. (His + Philo)
  • General Secretary : Ms. Arya Mishra : B.Com Prog.
  • Creative Head : Ms. Lovely : BA Prog. (Pol sci + His)
  • Content Head : Ms. Ranchi Gautam : B.Com Prog.
  • Social Media Head : Ms. Astha Pandey : BA Prog. (Pol sci + His)

Vision

समीक्षा, गार्गी महाविद्यालय की हिंदी वाद-विवाद समिति, महाविद्यालय की प्रमुख बौद्धिक एवं सांस्कृतिक समितियों में से एक है। यह समिति विद्यार्थियों को हिंदी भाषा के माध्यम से अपने विचारों को प्रभावी ढंग से व्यक्त करने, तार्किक चिंतन विकसित करने तथा समसामयिक विषयों पर सार्थक संवाद स्थापित करने का अवसर प्रदान करती है।

 

Mission

समिति का उद्देश्य विद्यार्थियों में वाक्-कौशल, नेतृत्व क्षमता, आत्मविश्वास, विश्लेषणात्मक दृष्टिकोण तथा आलोचनात्मक चिंतन का विकास करना है। समीक्षा विभिन्न प्रकार की वाद-विवाद प्रतियोगिताओं, आशुभाषण, संसदीय वाद-विवाद, पारंपरिक वाद-विवाद एवं टर्नकोट प्रतियोगिताओं के माध्यम से विद्यार्थियों को अपनी प्रतिभा निखारने का मंच प्रदान करती है। समिति महाविद्यालय के बौद्धिक वातावरण को समृद्ध बनाने के साथ-साथ विद्यार्थियों के सर्वांगीण व्यक्तित्व विकास में महत्वपूर्ण भूमिका निभाती है।

 

Society Activities

प्रमुख गतिविधियाँ (2025–26) :

'उड़ान' – अर्ध-संसदीय वाद-विवाद प्रतियोगिता (28–29 नवंबर 2025)
समीक्षा समिति द्वारा आयोजित दो दिवसीय 'उड़ान' अर्ध-संसदीय वाद-विवाद प्रतियोगिता में विभिन्न महाविद्यालयों एवं संस्थानों की 33 टीमों ने उत्साहपूर्वक भाग लिया। प्रतियोगिता में प्रतिभागियों ने समसामयिक विषयों पर तार्किक, प्रभावशाली एवं तथ्यपरक तर्क प्रस्तुत किए। इस आयोजन ने विद्यार्थियों के नेतृत्व, संवाद-कौशल, विश्लेषणात्मक दृष्टिकोण तथा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा की भावना को प्रोत्साहित किया और हिंदी संसदीय वाद-विवाद की परंपरा को और सशक्त बनाया।

'रेवरी' – टर्नकोट वाद-विवाद प्रतियोगिता (25 मार्च 2026)
महाविद्यालय के वार्षिक सांस्कृतिक उत्सव 'रेवरी' के अंतर्गत टर्नकोट वाद-विवाद प्रतियोगिता का सफल आयोजन किया गया, जिसमें 30 प्रतिभागियों ने भाग लिया। प्रतियोगिता की विशेषता यह रही कि प्रतिभागियों ने एक ही विषय के पक्ष एवं विपक्ष दोनों में प्रभावशाली तर्क प्रस्तुत किए। इस प्रतियोगिता ने विद्यार्थियों की त्वरित चिंतन क्षमता, तार्किक दक्षता, भाषाई अभिव्यक्ति तथा मंचीय आत्मविश्वास को प्रभावी रूप से विकसित किया।

'अन्वेषण' – संसदीय वाद-विवाद प्रतियोगिता (21–22 अप्रैल 2026)
समिति द्वारा 21 अप्रैल (ऑनलाइन) तथा 22 अप्रैल (ऑफ़लाइन) आयोजित 'अन्वेषण' संसदीय वाद-विवाद प्रतियोगिता में विभिन्न संस्थानों की 26 टीमों ने भाग लिया। प्रतियोगिता के दौरान प्रतिभागियों ने समसामयिक एवं सामाजिक विषयों पर प्रभावशाली तर्क प्रस्तुत किए। इस आयोजन ने बौद्धिक विमर्श, तार्किक विश्लेषण, शोधपरक दृष्टिकोण तथा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा को बढ़ावा दिया और विद्यार्थियों को राष्ट्रीय स्तर की संसदीय वाद-विवाद शैली का अनुभव प्रदान किया।

प्रमुख उपलब्धियाँ एवं गतिविधियाँ
समीक्षा समिति के सदस्यों ने वर्षभर विभिन्न राष्ट्रीय प्रतियोगिताओं, अंतर-महाविद्यालयीय वाद-विवाद प्रतियोगिताओं, संसदीय वाद-विवादों, टर्नकोट प्रतियोगिताओं एवं आशुभाषण प्रतियोगिताओं में सक्रिय भागीदारी निभाते हुए 80 से अधिक पुरस्कार एवं सम्मान अर्जित किए।

समिति द्वारा नियमित रूप से अभ्यास सत्र, प्रशिक्षण कार्यशालाएँ, संवादात्मक चर्चाएँ एवं मार्गदर्शन कार्यक्रम आयोजित किए गए, जिनके माध्यम से विद्यार्थियों के वक्तृत्व, नेतृत्व, शोध क्षमता एवं तार्किक चिंतन का निरंतर विकास हुआ।

शैक्षणिक सत्र 2025–26 में समीक्षा समिति ने अपने सफल आयोजनों, उत्कृष्ट प्रदर्शन एवं सक्रिय सहभागिता के माध्यम से गार्गी महाविद्यालय के बौद्धिक एवं सांस्कृतिक वातावरण को समृद्ध बनाने में महत्वपूर्ण योगदान दिया तथा हिंदी वाद-विवाद की समृद्ध परंपरा को आगे बढ़ाने की अपनी प्रतिबद्धता को सशक्त रूप से स्थापित किया।

Event Gallery